Σήμερα έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε με τη Βίβιαν Παπαγεωργίου, τη σκηνοθέτρια του ντοκιμαντέρ “Δέλτα”, που έκανε την πρεμιέρα του στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Μέσα από την ταινία της, ταξιδεύουμε στο Δέλτα του Πηνειού, στη σκιά του Ολύμπου, όπου μια μικρή κοινότητα παράκτιων ψαράδων δίνει καθημερινά τη δική της μάχη για την επιβίωση. Με φόντο το επιβλητικό φυσικό τοπίο, οι ιστορίες των ψαράδων ξεδιπλώνονται με δύναμη, χιούμορ και συγκίνηση, αποκαλύπτοντας την αδιάκοπη σχέση τους με τη θάλασσα.

Η Βίβιαν Παπαγεωργίου, με βαθιές ρίζες στην περιοχή και αυθεντικό ενδιαφέρον για τους ανθρώπους της, κατάφερε να αποτυπώσει με ευαισθησία τις δυσκολίες και τις χαρές αυτής της ζωής. Παρά τις προκλήσεις της πανδημίας και τις απογοητεύσεις από απορρίψεις χρηματοδότησης, το “Δέλτα” ολοκληρώθηκε χάρη στο πείσμα και την αφοσίωσή της. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλάμε για την πηγή της έμπνευσής της, τις προκλήσεις των γυρισμάτων, τη σχέση της με τους ψαράδες και τα μελλοντικά της σχέδια. Μέσα από τα λόγια της, ανακαλύπτουμε όχι μόνο τον κόσμο του Δέλτα αλλά και τη δύναμη του κινηματογράφου να αποτυπώνει την ανθρώπινη εμπειρία με αλήθεια και συναίσθημα.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΚΟΝΔΡΑΝΗ

Τι σας ενέπνευσε να δημιουργήσετε το “Δέλτα”; Πώς ξεκίνησε αυτό το ταξίδι και πώς επιλέξατε τη συγκεκριμένη κοινότητα ψαράδων στο Δέλτα του Πηνειού;

Την ιδέα για αυτό το ντοκιμαντέρ την είχα πριν από το 2020 που ξεκίνησα τα γυρίσματα. Εκεί κοντά στο Δέλτα, είναι ο τόπος των καλοκαιρινών διακοπών μου, μιας που η καταγωγή μου είναι από την Λάρισα και η περιοχή είναι καλοκαιρινό θέρετρο. Τους περισσότερους ψαράδες τους ήξερα από καιρό, γιατί αρχικά ήμουν μια από τους πελάτες τους που αγόραζε τα ψάρια τους από τα καΐκια. Στην πορεία όμως, η σχέση μας εξελίχθηκε μιας που είμαι κι εγώ ιδιαίτερα επικοινωνιακή και λέγαμε πολύ περισσότερα από το ‘τι ψάρια πιάσανε’. Με γοήτευσαν τα πρόσωπα τους, που ήταν σμιλεμένα από τον ήλιο, την θάλασσα και το αλάτι και λάτρεψα το χιούμορ τους. Άρχισα λοιπόν να σκέφτομαι να κάνω ένα ντοκιμαντέρ γι’ αυτούς. Η απόφαση να το ξεκινήσω τελικά, ήρθε κάπως ανορθόδοξα, μέσα από μια απόρριψη. Το 2020 επί κόβιντ, βγήκε το περιβόητο πρόγραμμα ενίσχυσης κινηματογραφικών ταινιών του Υπουργείου Πολιτισμού μέσω του ΕΚΚ. Σχεδόν όλη η κινηματογραφική κοινότητα είχε καταθέσει σενάρια, ανάμεσα τους κι εγώ, είχα καταθέσει σενάριο για ένα άλλο ντοκιμαντέρ και ήμουν ανάμεσα στους -πάμπολους σκηνοθέτες – που απορρίφθηκαν. Αυτό το γεγονός, με απογοήτευσε στην αρχή, στη συνέχεια όμως με πείσμωσε! Αποφάσισα, ότι εφόσον έχω μια κάμερα, μπορώ και μόνη μου να κάνω το ντοκιμαντέρ που σκεφτόμουν για αυτούς τους ψαράδες και έτσι ξεκίνησα να τραβάω πλάνα. Στην αρχή δοκιμαστικά για να δω πώς θα πάει και στη συνέχεια σχεδόν φανατικά, όταν είδα την άνεση που είχαν αυτοί οι άνθρωποι στον φακό και την εντελώς άλλη οπτική που αποκτάς μέσα από την κάμερα. Τα γυρίσματα κράτησαν σχεδόν 5 χρόνια -χειμώνα και καλοκαίρι-, συγκέντρωσα περίπου 100 ώρες υλικό και όπως είναι κατανοητό στο μοντάζ αναγκάστηκα να πάρω επώδυνες αποφάσεις (μαζί με την μοντέζ) για να μπορέσει η ταινία να έχει ρυθμό και ενδιαφέρον, πράγμα που ελπίζω να καταφέραμε!

Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων; Υπήρξαν στιγμές που σας συγκίνησαν ιδιαίτερα;

Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν αρχικά να τους πείσω να μπω στα καΐκια τους όταν πάνε για ψάρεμα. Αρκετοί από τους ψαράδες είναι προληπτικοί αλλά είχα να παλέψω επιπλέον και με τον σκόπελο της γραφειοκρατίας για την άδεια που χρειαζόταν για να μπει κάποιος μη επαγγελματίας ψαράς σε επαγγελματικό καΐκι. Η άλλη δυσκολία που συνάντησα έχει να κάνει με την παραγωγή. Μετά τον αρχικό ενθουσιασμό, συνειδητοποίησα ότι οι καλές προθέσεις και η πολύ προσωπική δουλειά δεν αρκούν, γιατί το σινεμά είναι ομαδική δουλειά και όσο κι αν έκανα μόνη μου τα γυρίσματα, και πάλι θα χρειαζόμουν ανθρώπους για την μετα-παραγωγή και κυρίως το μοντάζ, το οποίο μας πήρε μαζί με την μοντέζ της ταινίας την κ. Μαρία Κουνάβη, περίπου 1,5 χρόνο. Προσπάθησα να βρω χρηματοδότηση από πηγές όπως η ΕΡΤ ή το ΕΚΚ χωρίς επιτυχία και ευτυχώς πίστεψαν σ’ αυτή την προσπάθεια ο Δήμαρχος Τεμπών, Γιώργος Μανώλης και ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας, Δημήτρης Κουρέτας κι έτσι καταφέραμε να έχουμε με την παραγωγό του «Δέλτα», Ιωάννα Πετειναράκη, έναν μικρό προϋπολογισμό για να μπορέσουμε να δώσουμε έστω μια συμβολική αμοιβή στους ανθρώπους που δούλεψαν για την ταινία, γιατί κι αυτοί είναι επαγγελματίες και ζούνε από αυτό.
Συγκινητικές στιγμές στα γυρίσματα ήταν οι περισσότερες, γιατί είναι άλλο πράγμα να συνομιλείς μαζί τους όταν σου πουλάνε τα ψάρια τους και είναι τελείως άλλο πράγμα να βυθίζεσαι σ’ αυτόν τον κόσμο του συνεχή αγώνα και μόχθου, να βλέπεις πώς φτάνει στο πιάτο σου αυτή η υπέροχη τροφή, το ψάρι και να κατανοείς την καθημερινή τους πάλη με τα στοιχεία της φύσης και την αγωνία τους για το μεροκάματο.

Η ταινία φαίνεται να αναδεικνύει τη δύναμη και το χιούμορ των χαρακτήρων. Πώς καταφέρατε να χτίσετε αυτή τη σύνδεση με τους πρωταγωνιστές σας;

Όπως ανέφερα και πριν, η σχέση μας με τους περισσότερους προϋπήρχε της έναρξης των γυρισμάτων και στη συνέχεια εδραιώθηκε σταδιακά. Δεν ήταν δηλαδή ότι ήθελα να κάνω μια ταινία και έψαχνα να βρω ένα θέμα, ήταν ότι ήθελα να κάνω μια ταινία για αυτή την κοινότητα. Ακόμη και με αυτούς που γνώρισα κατά την διάρκεια των γυρισμάτων, χτίστηκε μια σχέση που έχει κατά πολύ να κάνει με το γεγονός πως είμαι κι εγώ ανοιχτή σε καινούργια πράγματα, και είμαι άνθρωπος με χιούμορ κι έτσι τους ‘ξεκλείδωνα’. Από ένα σημείο και μετά, νομίζω είχαν πλέον ξεχάσει την κάμερα και απλά μιλούσαν σε μένα. Σε άλλες στιγμές του γυρίσματος νομίζω πως απλά δεν υπήρχα γι’ αυτούς, όντας απόλυτα αφοσιωμένοι σ’ αυτό που κάνανε ή που λέγανε μεταξύ τους. Όλο αυτό βοήθησε στη φυσικότητα που ελπίζω να κατάφερα να έχει η ταινία.

Πώς επηρέασε το φυσικό περιβάλλον του Δέλτα τη σκηνοθετική σας προσέγγιση;

Το Δέλτα του Πηνειού είναι ένας τόπος που ξέρω από μικρό παιδί. Όταν όμως ξεκίνησα να ασχολούμαι με αυτό το ντοκιμαντέρ, είδα αυτόν τον τόπο με μια εντελώς άλλη ματιά. Με συνεπήρε η ομορφιά του τοπίου και ανακάλυψα σημεία ανεξερεύνητα ακόμη και στους ντόπιους. Άλλωστε το νερό -είτε στη θάλασσα είτε στο ποτάμι- έχει μια φοβερή μαγεία, είναι απίστευτα φωτογενές και προσωπικά πάντα με μάγευε η θάλασσα αλλά και ο κόσμος του βυθού. Ήξερα από την αρχή πως θέλω να εντάξω το τοπίο σ’ αυτή την ταινία γιατί είναι ο τόπος που αυτοί οι ψαράδες κινούνται και είναι αλληλένδετοι μ’ αυτό και πως όλη η ταινία θα είναι μόνο γύρω από ότι συμβαίνει στο νερό.

Πώς ήταν η ανταπόκριση των ίδιων των ψαράδων όταν είδαν το ντοκιμαντέρ;

Επειδή ζω στην Αθήνα έχω να τους δω όλους από το περασμένο καλοκαίρι, παρόλο που μιλάμε τακτικά. Έτσι δυστυχώς, δεν είχαν μέχρι τώρα την ευκαιρία να δούνε την ταινία ολοκληρωμένη και έχω μεγάλη αγωνία για τις αντιδράσεις τους και φυσικά ελπίζω να τους αρέσει. Το καλοκαίρι, έδειξα μόνο κάποιες σκηνές σε μερικούς από αυτούς, γιατί ακόμη μοντάραμε την ταινία και έδειξαν ενθουσιασμό και συγκίνηση! Πάντως σίγουρα ανυπομονούν να δούνε την ταινία!

Μετά το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που μπορούμε να απολαύσουμε το εξαιρετικό σας φιλμ online αλλά και δια ζώσης, υπάρχουν σχέδια για τη συμμετοχή του ντοκιμαντέρ σε φεστιβάλ ή για διεθνείς προβολές;

Σχέδια πάντα υπάρχουν και για αυτή την ταινία και για επόμενες δουλειές. Με το «Δέλτα» για την ώρα μόλις ξεκίνησε η πορεία του με την πρεμιέρα στη Θεσσαλονίκη κι ελπίζουμε σε μια καλή φεστιβαλική πορεία για την οποία θα έχουμε νέα τους επόμενους μήνες. Ήδη όμως σκέφτομαι την επόμενη δουλειά μου, που θα είναι ένα μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ με θέμα μια οικογενειακή ιστορία στην δίνη του Εμφυλίου Πολέμου, μια ταινία που θα έχει εντελώς διαφορετική σκηνοθετική προσέγγιση από το «Δέλτα» γιατί μου αρέσει να δοκιμάζω καινούργια πράγματα και να πειραματίζομαι.

Περίληψη «Δέλτα»
Στο Δέλτα του ποταμού Πηνειού, στη σκιά του Ολύμπου, μια μικρή κοινότητα παράκτιων ψαράδων δουλεύει ακούραστα για την επιβίωση. Στην ταινία κυριαρχούν χαρακτήρες δυνατοί και με χιούμορ, των οποίων οι ιστορίες ξεδιπλώνονται στην διάρκεια των εποχών, με φόντο το νερό.

Τρέιλερ

Συντελεστές
Σενάριο – Σκηνοθεσία: Βίβιαν Παπαγεωργίου
Παραγωγή: Moving Rooster Productions
Παραγωγοί: Ιωάννα Πετειναράκη, Βίβιαν Παπαγεωργίου
Διεύθυνση Φωτογραφίας / Κάμερα / Υποβρύχια πλάνα / Ηχοληψία: Βίβιαν Παπαγεωργίου
Μοντάζ: Μαρία Κουνάβη
Color grading: Χρήστος Ζουμής, The End Post Production
Σχεδιασμός & Μίξη ήχου: Βάλια Τσέρου
Συμπληρωματική κάμερα: Ανδρέας Μαργιόλας, Σιδέρης Νανούδης
Drone: Σιδέρης Νανούδης, Απόστολος Κωστούλας
Μετάφραση – Υποτιτλισμός: Νεανικό Πλάνο, Αθανασία Σφακιανάκη
DCP Mastering: Σίλας Μιχάλακας
Με την υποστήριξη της Περιφέρειας Θεσσαλίας και του Δήμου Τεμπών
Με την χορηγία της Τεχνικής Εταιρίας Pro-Con Ο.Ε.
Η μετάφραση και ο υποτιτλισμός είναι μια ευγενική χορηγία από το Νεανικό Πλάνο