The Mastermind: κριτική ταινίας

Η Kelly Reichardt, η σκηνοθέτρια του υπέροχου «First Cow», επιστρέφει με το «The Mastermind», ένα ιδιόμορφο «anti-heist» film που διαδραματίζεται το 1970 στη Μασαχουσέτη. Ο J.B. Mooney, άνεργος ξυλουργός και ερασιτέχνης κλέφτης τέχνης, σχεδιάζει να κλέψει τέσσερις πίνακες του Arthur Dove από ένα τοπικό μουσείο. Όταν όμως το σχέδιο τίθεται σε εφαρμογή, τα πράγματα ξεφεύγουν από τον έλεγχο, κι εκεί ακριβώς αρχίζει η πραγματική ιστορία.

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΙΩΛΗΣ

Η Reichardt δεν ενδιαφέρεται για εντυπωσιασμό και αδρεναλίνη· το βλέμμα της στρέφεται στις παύσεις, τις μικρές χειρονομίες, το τραγελαφικό της ανθρώπινης φιλοδοξίας. Αυτό δεν είναι μια κλασική περιπέτεια ληστείας, είναι ένα πορτρέτο αντιηρώων που ονειρεύονται μεγαλύτερα από ό,τι μπορούν να πιάσουν.

Ο Josh O’Connor αποδίδει με λεπτότητα έναν άνθρωπο που ονειρεύεται μεγαλεπήβολα αλλά κινείται με αμηχανία στην πραγματικότητα. Η Alana Haim και οι υπόλοιποι του καστ χτίζουν χαρακτήρες ανθρώπινους και ρεαλιστικούς, αν και ο χρόνος στην οθόνη δεν τους ευνοεί στο να κατανοήσουμε πλήρως τις προθέσεις και τους σκοπούς τους.

Το «The Mastermind» διαθέτει καλή φωτογραφία που δημιουργεί μια ατμόσφαιρα πιστή στην εποχή των ’70. Η Reichardt και ο διευθυντής φωτογραφίας επιλέγουν μια παλέτα χρωμάτων και μια αισθητική που αναπαριστά με ρεαλιστικότητα την περίοδο, χωρίς υπερβολές ή νοσταλγική ωραιοποίηση. Είναι μια εικόνα που υπηρετεί την ιστορία χωρίς να επιδιώκει να κλέψει την παράσταση.

Η Reichardt επιλέγει συνειδητά βραδείς ρυθμούς, σχεδόν υπερβολικά αργούς, για να προσδώσει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα στο έργο της. Αυτή η επιλογή λειτουργεί ως δήλωση πρόθεσης: εδώ δεν θα δούμε εντυπωσιακές σκηνές δράσης, αλλά την αργή συσσώρευση μικρών αποτυχιών και ανεπαρκειών.

Και όμως, κάπου στη μέση του δρόμου, αυτή η επιλογή αρχίζει να βαραίνει. Υπάρχουν πολλά μικρά διαστήματα, σιωπές, στιγμές όπου τα πράγματα σχεδόν στέκονται, που δεν φαίνεται να βοηθούν ούτε τη ροή ούτε την πλοκή. Δεν είναι ότι αυτές οι στιγμές δεν έχουν στυλ ή πρόθεση, αλλά μοιάζουν με διακοσμητικά στοιχεία που δεν προσθέτουν νόημα. Σε ένα έργο 110 λεπτών, νιώθεις ότι κάποια από αυτά τα διαστήματα θα μπορούσαν να είχαν περικοπεί χωρίς να χαθεί τίποτα ουσιαστικό.

Και μετά έρχεται το τέλος. Εντελώς απροσδόκητα απότομο, σαν να έκοψε κάποιος το φιλμ στη μέση. Η Reichardt έχει τη συνήθεια των ανοιχτών, ασαφών κλεισιμάτων, αλλά εδώ η επιλογή νιώθεται λιγότερο ως καλλιτεχνική δήλωση και περισσότερο ως ελλιπής σκέψη. Δεν χρειαζόταν διαφορετική κατάληξη απαραίτητα, αλλά ίσως μια που να μην είναι τόσο βίαια απότομη, που να δίνει στον θεατή έστω και μια ελάχιστη αίσθηση ολοκλήρωσης.

Το «The Mastermind» είναι ένα φιλμ για υπομονετικούς θεατές που εκτιμούν το στυλ πάνω από την αφήγηση, την ατμόσφαιρα πάνω από τη δράση. Η οπτική του ομορφιά και η πιστότητα στην εποχή είναι αναμφισβήτητες. Η Reichardt έχει σαφώς μια συγκεκριμένη αισθητική πρόθεση, αλλά αυτή τη φορά αδυνατεί να μεταφράσει το όραμά της σε μια ολοκληρωμένη και ομαλή αφηγηματική ροή καθως το τελικό αποτέλεσμα δεν συναντά την αρχική πρόθεση.

Ένα έργο που θα διχάσει το κοινό: θα το αγαπήσουν όσοι εκτιμούν το slow cinema, θα το ανεχτούν με εγκαρτέρηση όσοι αναζητούν κάτι παραπάνω..