Από τις κορυφαίες αίθουσες συναυλιών του κόσμου μέχρι το βαθύ μυστήριο του Σπηλαίου των Πετραλώνων, η Αφροδίτη Πατουλίδου συνεχίζει να ανακαλύπτει και να διευρύνει τα όρια της μουσικής εμπειρίας. Υψίφωνος με έδρα το Βερολίνο, ζωγράφος και δημιουργός, η Θεσσαλονικιά καλλιτέχνις κουβαλά στην τέχνη της την αύρα της γενέτειράς της και μια σπάνια ειλικρίνεια έκφρασης.

Λίγο πριν από την ιδιαίτερη συναυλία της στο Σπήλαιο Πετραλώνων και μετά την πρόσφατη συνεργασία της με την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, η Αφροδίτη Πατουλίδου μιλά στο notesfromlife.net για τα μεγάλα της ταξίδια, τα μικρά θαύματα της καθημερινότητας, την ένωση ήχου και εικόνας, και για το βαθύ συναίσθημα που κινεί το καλλιτεχνικό της σύμπαν.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΚΟΝΔΡΑΝΗ

Κυρία Πατουλίδου, η πορεία σας σε μερικές από τις σημαντικότερες μουσικές σκηνές της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών είναι εντυπωσιακή. Τι σημαίνει για εσάς το γεγονός ότι μεταφέρετε την ελληνική σας ταυτότητα σε έναν τόσο διεθνή χώρο;

Παραδόξως όσο πιο μακριά φεύγω από την Ελλάδα, τόσο πιο Ελληνίδα νιώθω. Είναι ο τρόπος που βιώνω τα πράγματα, που τραγουδώ, που στέκομαι πάνω στη σκηνή. Κάθε φράση που τραγουδάω, ακόμα κι αν είναι σε άλλη γλώσσα, περνάει από ένα φίλτρο που έχει φτιαχτεί στον ελληνικό βορρά, έχει τον συννεφιασμένο ουρανό της Θεσσαλονίκης, την ανάσα του Σειχ-Σου, την αλμύρα του Αιγαίου. Δεν τραγουδώ ως Ελληνίδα — τραγουδώ με ότι με έχει διαμορφώσει, και η Ελλάδα είναι η αφετηρία μου.

Έχετε εμφανιστεί σε εμβληματικές αίθουσες, όπως η Berliner Philharmonie και το Concertgebouw. Ωστόσο, ετοιμάζεστε τώρα για κάτι εντελώς διαφορετικό: μια συναυλία στο Σπήλαιο των Πετραλώνων. Τι σας γοητεύει σε μια τόσο ιδιαίτερη εμπειρία ήχου και φυσικού χώρου;

Το σπήλαιο έχει αρχέγονη ιερότητα. Δεν είναι μόνο ο ήχος – είναι η σιωπή πριν απ’ αυτόν. Ο τρόπος που το σώμα στέκεται εκεί μέσα στο κυριολεκτικό αποτύπωμα του χρόνου. Με συγκίνησε εξαρχής η ιδέα του να φτιάξουμε μουσική μέσα στο πρώτο σπήλαιο που επισκέφτηκα ποτέ ως μαθήτρια! Είναι ένας θησαυρός του τόπου μας και θα είναι μια ιδιαίτερη στιγμή. Ο ήχος εκεί μέσα αποκτά μια άλλη, σχεδόν βιολογική διάσταση. Σαν να επιστρέφει εκεί από όπου ξεκίνησε.

Πώς σχεδιάστηκε το πρόγραμμα αυτής της συναυλίας και τι μπορεί να περιμένει το κοινό από την εμφάνισή σας σε ένα τόσο ασυνήθιστο σκηνικό;

Εστιάσαμε σε έργα μινιμαλιστικά, κλασσικά, παραδοσιακά και σύγχρονα που διατηρούν όμως την αρχέγονη διαχρονική απλότητα. Έχουμε επίσης την τιμή να παρουσιάσουμε με την Πανάγιω Καραμούζη την παγκόσμια πρεμιέρα δύο έργων της Λίνας Τόνια τα οποία δημιούργησε ειδικά γι αυτή την περίσταση. Υπάρχουν σημεία που ο ήχος αφήνεται στον χώρο, υπάρχει σιωπή, υπάρχει αυτοσχεδιασμός. Ευχόμαστε το κοινό να αισθανθεί ότι δεν ακούει μόνο μουσική, αλλά ότι γίνεται μέρος της, γιατί η παρουσία τους και μόνο αλλάζει την ακουστική του χώρου.

Προσφάτως συμμετείχατε στην πασχαλινή συναυλία της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης. Πώς βιώσατε αυτή τη συνεργασία στην ιδιαίτερη πατρίδα σας, και μάλιστα μέσα στη συγκινησιακή ατμόσφαιρα των ημερών του Πάσχα;

Το Πάσχα είναι μια περίοδος με συναισθηματικό φορτίο. Η συναυλία αυτή είχε μέσα της μια εσωτερικότητα που μου ταίριαζε πολύ και η μουσική σε τέτοια στιγμή, στη γενέθλια πόλη, παίρνει βάρος διαφορετικό. Δεν τραγουδούσα απλώς ένα έργο – συμμετείχα σε μια κοινή μνήμη.

Το φετινό σας πρόγραμμα περιλαμβάνει από το Ρέκβιεμ του Βέρντι και τα Τελευταία Τραγούδια του Ρίχαρντ Στράους μέχρι το προσωπικό σας πρότζεκτ «My Bloody Valentine». Πώς εναλλάσσεστε μεταξύ τόσο διαφορετικών αισθητικών κόσμων και ηχητικών τοπίων;.

Για εμένα είναι όλα πλευρές της ανθρώπινης έκφρασης. Με ενδιαφέρει το συναίσθημα και το βίωμα, όχι το είδος. Ο Βέρντι έχει τραγικότητα, ο Στράους έχει νοσταλγία, το «My Bloody Valentine» έχει ωμή ένταση. Αν μπεις στον κόσμο του κάθε έργου με αλήθεια, όλα κυλούν φυσικά. Προσωπικά αυτή η εναλλαγή με αναζωογονεί ως καλλιτέχνιδα.

Εκτός από ερμηνεύτρια, είστε και εικαστικός. Έχετε μάλιστα δημιουργήσει έργα εμπνευσμένα από μουσικά κομμάτια που ερμηνεύετε. Πώς συνδέονται για εσάς η φωνή και η εικόνα; Και τι προηγείται συνήθως: ο ήχος ή το χρώμα;

Συνήθως ο ήχος δημιουργεί εσωτερικές εικόνες – κάποιες φορές πολύ καθαρές, σχεδόν σαν φωτογραφία. Άλλες φορές, όμως, μια χρωματική παλέτα ή μια κίνηση του πινέλου φέρνει έναν ήχο που δεν είχα ακόμα τραγουδήσει. Είναι μια συνεχής συνομιλία ανάμεσα στα δύο. Το φθινόπωρο θα έχω την ευκαιρία να συμμετέχω σε μια συναυλία ζωγραφίζοντας «ζωντανά», είναι κάτι που δεν έχω ξανακάνει και ανυπομονώ γι αυτό το βιώμα .

Συνεργάζεστε με καλλιτέχνες από εντελώς διαφορετικά πεδία – από τη Barbara Hannigan μέχρι metal συγκροτήματα και δημιουργούς video games. Τι σας προσφέρουν αυτές οι ετερόκλητες καλλιτεχνικές συναντήσεις;

Με απομακρύνουν από το γνώριμο. Και αυτό είναι κάτι πολύτιμο. Αυτές οι συναντήσεις με διαφορετικούς δημιουργούς με βοηθούν να ξεφύγω από τη “ζώνη άνεσης” και να ανακαλύψω νέες πλευρές μου. Η φωνή μπορεί να γίνει χιλιάδες πράγματα – δεν έχει μόνο μία “σωστή” χρήση. Μέσα από αυτές τις συνεργασίες, ανακαλύπτω κάθε φορά κάτι καινούριο για το πώς επικοινωνώ, πώς αισθάνομαι, πώς υπάρχω μέσα στον ήχο, και τι μπορώ να σμιλέψω ηχητικά με όλη την γνώση που μου έχει περαστεί από τους δασκάλους μου.

Υπάρχει κάποιο όνειρο –καλλιτεχνικό ή προσωπικό– που διατηρείτε ακόμη ως εσωτερικό στόχο;

Ομολογώ πάρα πολλά, και κάθε ημέρα βρίσκομαι όλο και πιο κοντά στους στόχους μου με συστηματική δουλειά. Ωστόσο ο στόχος, μέσα στα πολλά διαφορετικά που κάνω, είναι να παραμένω ευγνώμων ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές, που μου έχει δοθεί η ευκαιρία να ζήσω την ζωή μου ως καλλιτέχνις.

Τι σας συγκινεί αυτή τη στιγμή στη μουσική; Και ποια ερώτηση θα θέλατε να σας κάνουν πιο συχνά;

Με συγκινεί η λεπτότητα. Η παύση. Η απλότητα που λέει κάτι βαθύ χωρίς να φωνάζει.
 Όσο για το ποια ερώτηση θα ήθελα να μου κάνουν πιο συχνά είναι : «Χορεύετε;»

Φωτογραφίες: ©Daniel Nartschick