Όπως σχεδόν κάθε χρόνο, έτσι και φέτος αισθάνομαι την ανάγκη να γράψω τις σκέψεις και τις διαπιστώσεις μου σχετικά με το διαχρονικό πρόβλημα της διαχείρισης των απορριμμάτων της Χαλκιδικής και από που πηγάζει αυτό. Μου αρέσει να πηγαίνω στη θάλασσα πρωινές ώρες όπου είναι ακόμα ήρεμη και το μόνο που ακούγεται είναι το ελαφρύ πάφλασμα των κυμάτων και το κελάηδημα των πουλιών στα πεύκα. Αυτά τα πεύκα! Παρακαλάω να μην πέσουν θύματα συμφερόντων και καούν ή στο όνομα της “ανάπτυξης” καταστραφούν. Αυτός είναι και ένας λόγος που κάθε χρόνο φυτεύω με το πατέρα μου δέντρα στη Χαλκιδική. Αυτός σκάβει, εγώ το τοποθετώ στέρεα στη γη και το ποτίζω. Κοινή εργασία. Για μένα είναι ευλογία. Αν καθένας από εμάς φύτευε ένα δέντρο έστω κάθε χρόνο δε θα είχαμε ρύπανση στη πόλη.

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΑΡΙΑ ΣΚΟΝΔΡΑΝΗ

  Έτσι λοιπόν κάθε πρωί, φοράω το μαγιό μου, παίρνω τα βατραχοπέδιλα μου, τη μάσκα μου, την οποία έχω αγοράσει 3 φορές γιατί μια φορά την έχασα, την άλλη φορά την ξέχασα σε ένα beach bar και την τελευταία φορά μου την πήρε ο αέρας, και βουτάω στα καταγάλανα καθαρά νερά της αγαπημένης μου Χαλκιδικής. Εκεί συναντώ ένα άλλο κόσμο, ήρεμο, μαγευτικό και ελεύθερο. Είναι η πρώτη φορά που έχω θορυβηθεί κολυμπώντας λόγω της κλασικής τρομοκρατίας του ίντερνετ με τους λαγοκέφαλους. Κάποια στιγμή θα αποξενωθώ από όλα τα social media, το έχω τάξει στον εαυτό μου. 

  Επίσης, όσο περνάνε τα χρόνια, προσωπικά, επιλέγω ολοένα και συχνότερα απομακρυσμένες παραλίες, μακρυά από τη φασαρία, το συνωστισμό και τα οργανωμένα beach bar, αναζητώντας λίγη ηρεμία και επαφή με τη φύση. Αντιθέτως, όταν έχω παρέα, τα επισκέπτομαι. Το κακό με την απομόνωση είναι ότι σχεδόν κάθε φορά θα βρεθεί κάποιος ηλικιωμένος που θα με φέρει σε δύσκολη θέση, είτε με το επίμονο και αδιάκριτο βλέμμα του είτε με ανεπιθύμητες απόπειρες προσέγγισης. Δυστυχώς, έχω την εντύπωση ότι η ανεξέλεγκτη έκθεση σε ορισμένα τηλεοπτικά και διαδικτυακά πρότυπα έχει επηρεάσει αρνητικά τη συμπεριφορά ορισμένων ανθρώπων, με αποτέλεσμα να θεωρούν αποδεκτές συμπεριφορές αυτές που στην πραγματική ζωή δεν είναι.  

    Ωστόσο, ακόμα και σε αυτά τα απομονωμένα σημεία, η εικόνα της ρύπανσης είναι αποκαρδιωτική. Αντικείμενα που έχουν καταλήξει στη θάλασσα από σκάφη, όπως πλαστικοί σωλήνες, μπουκάλια, βρίσκονταν διάσπαρτα στην ακτή. Και από τους λουόμενους όμως η εικόνα ήταν εξίσου θλιβερή. Μέσα σε μια μόνο ημέρα συνέλεξα όχι ένα ούτε δύο αλλά τρία ζευγάρια σόλες παπουτσιών (!) ενηλίκων και ένα παιδικό. Αναρωτιέμαι, με ποια λογική κάποιος εγκαταλείπει ακόμα και τη σόλα του παπουτσιού του μέσα στη θάλασσα. Θεωρεί άραγε αυτονόητο ότι θα βρεθεί κάποιος άλλος να τη μαζέψει; Όχι, απλά πιστεύει ότι δεν επηρεάζει πουθενά το σκουπιδαριό του! Το ίδιο συνέβη και με τα μεταλλικά μπουκάλια αναψυκτικών, τα οποία μια παρέα νεαρών κατανάλωσε και στη συνέχεια άφησε αδιάφορα επάνω στην άμμο. Κατα την άποψη μου, όλα ξεκινούν από το σπίτι. Η περιβαλλοντική συνείδηση, ο σεβασμός προς το δημόσιο χώρο, και η αίσθηση της προσωπικής ευθύνης δεν αποκτώνται τυχαία, καλλιεργούνται μέσα από την οικογένεια, η λεγόμενη ΠΑΙΔΕΙΑ!

     Η παιδεία όμως δεν αφορά μόνο τη σχέση μας με το περιβάλλον. Ξεκινά από την οικογένεια, από τον τρόπο που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας και από τις αξίες που τους μεταδίδουμε. Ένα παιδί που μαθαίνει τον σεβασμό προς τον άνθρωπο, τα ζώα και τη φύση, είναι πιθανότερο να γίνει ένας υπεύθυνος πολίτης. 

Ένα άλλο ζήτημα που αντιμετώπισα φέτος στις παραλίες είναι το ανεξέλεγκτο ψάρεμα μικρών χταποδιών. Καταρχάς, στο πρώτο μου μπάνιο στη θάλασσα, ευτυχώς φορούσα τη μάσκα μου, αντίκρισα ένα μυτερό καμάκι με πετονιά ξεχασμένο- ποιος ξέρει για πόσο καιρό- στο βυθό. Αν το πατούσε κάποιος λουόμενος οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι σοβαρές. Όσον αφορά τα χταπόδια θα έπρεπε να γνωρίζουμε ότι πρόκειται για ένα από τα πιο ευφυή πλάσματα στον κόσμο. Αξίζει να τα δώσουμε την ευκαιρία να πολλαπλασιαστούν και να επιλέξουμε να μη τα καταναλώνουμε. Έχω γείτονες που πηγαίνουν καθημερινά για ψάρεμα χταποδιών και έχουν γεμίσει το ψυγείο τους με χταπόδια. Όσο και να τους συμπαθώ, η πρακτική αυτή με προβληματίζει και τη θεωρώ απαράδεκτη. 

   Πέρα από αυτό, μια άλλη μέρα που πήγα για μπάνιο, αντίκρισα στην παραλία ένα μεγάλο κομμάτι φελιζόλ με δεκάδες αχινούς εκτεθειμένους κάτω από τον καυτό ήλιο. Ίσως κάποιος να τους είχε αφήσει εκεί προκειμένου να πεθάνουν και να τους συλλέξει αργότερα για κατανάλωση. Αμ δε! Τοὺς πήρα και τους πέταξα στη θάλασσα, σώζοντας τους. Την επόμενη μέρα ήταν ακόμα εκεί, κολλημένα στα βράχια όπου τα πέταξα σαν να με ευχαριστούσαν όλα μαζί. Μια παρέα κοριτσιών γύρω στα 25, έπαιζε στην΄άμμο και γελούσε. Τις κοιτούσα με χαρά, ώσπου ξαφνικά παρατήρησα ότι έπαιρναν αχινούς και τους τοποθετούσαν πάνω στα μικρά πυργάκια που έφτιαχναν, σαν διακοσμητικά στοιχεία. Τους μίλησα ευγενικά και τους εξήγησα ότι και αυτά τα πλάσματα είναι ζωντανά και αφού δε σκόπευαν να τα φάνε, δεν υπήρχε λόγος να τα απομακρύνουν από το φυσικό τους περιβάλλον. Τα κορίτσια δε γνώριζαν ότι οι αχινοί ήταν ζωντανοί και μου είπαν ότι πίστευαν ότι ήταν νεκροί. Τους έδειξα την κάτω πλευρά τους και το μικρό αισθητήριο σημείο, εξηγώντας τους ότι ζούσαν. Αμέσως τα επέστρεψαν στη θάλασσα. 

   Επιπλέον, η ανάγκη του λουόμενου να μαζεύει κοχύλια δεν είναι ότι καλύτερο για τη φύση. Κάπου διάβασα ότι το να παίρνεις ένα κλειστό κοχύλι στο σπίτι σου, παίρνεις το σπίτι ενός οργανισμού που κατοικεί ήδη εκεί. Σε μια παραλία σαν και αυτή όπου συναντώ χταπόδια, αχινούς- που μόνο σε πεντακάθαρα νερά ζουν καθώς και αστερίες- οι οποίοι τις περισσότερες φορές είναι τραυματισμένοι κουτσοί, προφανώς γιατί όλο και κάποιο ψάρι μπορεί να τους έχει δαγκώσει, αλλά ευτυχώς έχουν την ικανότητα να αναγεννώνται-πώς είναι δυνατόν κάποιος να πετά τα σκουπίδια και τις ακαθαρσίες του; 

   Παρατηρείται ότι οι κυβέρνηση δεν θέτει ως πρωταρχική της προτεραιότητα την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Κατα τη γνώμη μου, οι παραλίες της Χαλκιδικής θα έπρεπε να διαθέτουν ενημερωτικές πινακίδες που να υπενθυμίζουν στους επισκέπτες την υποχρέωση τους  να διατηρούν τις ακτές καθαρές. Προσωπικά, είχα απευθυνθεί στον δήμαρχο ζητώντας να τοποθετηθούν τέτοιες πινακίδες, όμως η απάντηση που έλαβα ήταν ότι το κόστος είναι υψηλό. Επιπλέον, ένας υπάλληλος σχολίασε χαρακτηριστικά: Σάμπως τις προσέχει κανείς; βλέπουν; Άδικα θα τις τοποθετήσεις!” Διαφωνώ κάθετα με αυτή την άποψη. Οι πινακίδες θα ήταν χρήσιμες, ιδίως εάν τα μηνύματα τους αναγράφοντας τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά, ώστε να είναι κατανοητά και από τους ξένους επισκέπτες. Παράλληλα η ενημέρωση θα έπρεπε να συνοδεύεται από την αυστηρή εφαρμογή της νομοθεσίας και την επιβολή υψηλών προστίμων σε όσους ρυπαίνουν τις θάλασσες και τις ακτές. Μόνο με τον συνδυασμό ευαισθητοποίησης και ουσιαστικού ελέγχου μπορεί να προστατευτεί αποτελεσματικά το φυσικό περιβάλλον. 

 Επίσης οι υπεύθυνοι θα μπορούσαν να συγκροτήσουν οργανωμένες ομάδες εθελοντών για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, καλώντας τους πολίτες να συμμετέχουν ενεργά σε αυτές. Παράλληλα, θα ήταν σκόπιμο να τους παρέχουν τον απαραίτητο εξοπλισμό, όπως γάντια, σακούλες απορριμμάτων, μηχανήματα καθαρισμού και κάθε άλλο αναγκαίο μέσο, ώστε να μπορούν να συμβάλλουν αποτελεσματικά στη διατήρηση της καθαριότητας των ακτών και των φυσικών περιοχών.

  Στη Χαλκιδική στον οικισμό όπου διαμένω, φροντίζω να καθαρίζω όχι μόνο το δικό μου οικόπεδο αλλά και τα γειτονικά, όπως πράττουν και πολλοί άλλοι κάτοικοι της περιοχής. Ωστόσο, υπάρχουν ιδιοκτήτες που αδιαφορούν για την κατάσταση των οικοπέδων τους, αφήνοντας τα να γεμίζουν με ξερά χόρτα και απορρίμματα, γεγονός που υποβαθμίζει το περιβάλλον και αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς. Ο δήμος μας είχε διαβεβαιώσει ότι θα επιβληθούν πρόστιμα στους ιδιοκτήτες που παραμελούν τις υποχρεώσεις τους. Παρόλα αυτά, μέχρι σήμερα δεν έχει ληφθεί κανένα ουσιαστικό μέτρο ούτε έχει εφαρμοστεί η σχετική δέσμευση.  

  Εν κατακλείδι, θα ήθελα να επισημάνω ότι η φροντίδα της φύσης δεν αποτελεί απλώς μια περιβαλλοντική υποχρέωση, αλλά ένα καθρέφτη του πολιτισμού μας. Ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφερόμαστε στη θάλασσα, στα ζώα και στη γη αποκαλύπτει το σεβασμό που έχουμε προς την ίδια τη ζωή. Η προστασία του φυσικού κόσμου δε ξεκινά μόνο με νόμους και απαγορεύσεις, αλλά κυρίως από την παιδεία που μεταδίδουμε στις επόμενες γενιές. Αν μάθουμε να κοιτάμε τη φύση όχι ως κάτι δεδομένο, αλλά ως ένα πολύτιμο δώρο που μας φιλοξενεί, τότε ίσως οι παραλίες μας να συνεχίσουν να έχουν το ίδιο γαλάζιο χρώμα, το ίδιο κελάηδημα των πουλιών και τον ίδιο ήρεμο παφλασμό των κυμάτων που αγαπάμε.