Η Γιαπωνέζα πρωτοποριακή καλλιτέχνις Γιαγιόι Κουσάμα, που έγινε παγκοσμίως γνωστή για τα πολύχρωμα έργα, τα γλυπτά και τις εγκαταστάσεις της γεμάτα χαρακτηριστικές βούλες, πέθανε σε ηλικία 97 ετών.

Η Κουσάμα, η οποία ζούσε επί δεκαετίες με τη θέλησή της σε ψυχιατρικό νοσοκομείο, έγινε ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα πρόσωπα της σύγχρονης τέχνης. Το χαρακτηριστικό κόκκινο καρέ μαλλί της και οι τεράστιες, εκκεντρικές δημιουργίες της έγιναν σήμα κατατεθέν της. Σύμφωνα με ανακοίνωση της εταιρείας της, η Κουσάμα πέθανε σε νοσοκομείο του Τόκιο στις 14 Αυγούστου. «Σε όλη τη διάρκεια μιας εξαιρετικής ζωής, αφιερωμένης ολοκληρωτικά στην καλλιτεχνική δημιουργία, η Κουσάμα ακολούθησε μια διεθνώς αναγνωρισμένη πορεία ως πρωτοπόρος καλλιτέχνις της avant-garde», αναφέρεται χαρακτηριστικά. Μέχρι τις τελευταίες ημέρες της ζωής της συνέχιζε να ζωγραφίζει, «χωρίς ποτέ να αφήσει το πινέλο της».

Η Κουσάμα γνώρισε τεράστια επιτυχία κυρίως κατά τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής της, αφού για πολλά χρόνια είχε παραμείνει στο περιθώριο της καλλιτεχνικής σκηνής. Στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1960, όπου κυριαρχούσαν άνδρες καλλιτέχνες, προκάλεσε αντιδράσεις με τα τολμηρά έργα της, μεταξύ των οποίων φαλλικά γλυπτά, αλλά και performances με γυμνό.

Παράλληλα, αισθάνθηκε ότι άνδρες καλλιτέχνες, όπως ο Άντι Γουόρχολ, ο Κλες Όλντενμπουργκ και ο Λούκας Σαμάρας, είχαν αντιγράψει ή εμπνευστεί από τις ιδέες της, αποκτώντας όμως μεγαλύτερη αναγνώριση από την ίδια.Επιστρέφοντας στην Ιαπωνία, εγκαταστάθηκε σε ψυχιατρική κλινική, όπου συνέχισε να ζει και να εργάζεται. Εκεί βρήκε ένα ασφαλές περιβάλλον που της επέτρεψε να αφοσιωθεί στην τέχνη. Από τα πιο εμβληματικά έργα της είναι τα Infinity Mirror Rooms, εγκαταστάσεις με καθρέφτες και φώτα που δημιουργούν την αίσθηση ενός ατελείωτου χώρου. Οι εκθέσεις της προσέλκυσαν εκατομμύρια επισκέπτες σε όλο τον κόσμο, ενώ τα έργα της άρχισαν να πωλούνται σε εξαιρετικά υψηλές τιμές.

Το 1993 έγινε η πρώτη Γιαπωνέζα καλλιτέχνις που εκπροσώπησε μόνη της την Ιαπωνία στη Μπιενάλε της Βενετίας. Το 2001 τιμήθηκε με το Asahi Prize για τη σημαντική συμβολή της στον πολιτισμό και την τέχνη. Το 2022, ένας πίνακάς της πουλήθηκε σε δημοπρασία έναντι περίπου 10,5 εκατομμυρίων δολαρίων, κατατάσσοντας τα έργα της μεταξύ των ακριβότερων έργων γυναίκας καλλιτέχνιδας.

Η Κουσάμα συνεργάστηκε επίσης με μεγάλους οίκους μόδας, μεταξύ των οποίων ο Louis Vuitton, ενώ τα έργα της έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τα Infinity Rooms, τα λουλούδια, τις γυαλιστερές μεταλλικές σφαίρες και τις χαρακτηριστικές βούλες να μετατρέπονται σε δημοφιλή σκηνικά για φωτογραφίες. Η ίδια είχε αποκαλύψει ότι από παιδί βίωνε παραισθήσεις, βλέποντας μεταξύ άλλων λάμψεις και μοτίβα που εξαπλώνονταν γύρω της. Μετέτρεψε αυτές τις εμπειρίες σε βασικό στοιχείο της καλλιτεχνικής της έκφρασης. Ιδιαίτερη θέση στο έργο της κατείχαν οι κολοκύθες, τις οποίες συνέδεε με την άνεση, τη νοσταλγία και την ηρεμία. «Οι κολοκύθες μου μιλούν», είχε πει χαρακτηριστικά.

Η Γιαγιόι Κουσάμα αφήνει πίσω της ένα μοναδικό καλλιτεχνικό σύμπαν που, από την avant-garde της δεκαετίας του 1960, έφτασε να γίνει παγκόσμιο πολιτιστικό φαινόμενο.

Με πληροφορίες: bbc.com