OVO by Cirque du Soleil — Ο Ήλιος επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη

Το τσίρκο, στην πρωταρχική του φύση, προκαλούσε πάντα ένα δέος που άγγιζε τα όρια του μυστηρίου. Ήταν μια κοινότητα ανθρώπων που γύριζαν τον κόσμο, φέρνοντας μαζί τους το παράδοξο και το φαινομενικά αδύνατο.

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΝΙΚΟΣ ΤΣΙΩΛΗΣ

Υπάρχουν σχήματα που ξεκινούν ως όνειρο και καταλήγουν να αλλάζουν ό,τι νομίζαμε ότι ξέραμε για αυτή την ανθρώπινη έκφραση. Το Cirque du Soleil είναι ένα από τα κορυφαία ίσως αυτών των σχημάτων.
Όταν εμφανίστηκε, επαναπροσδιόρισε την ίδια την έννοια του είδους, καθώς ήταν από τους πρωτοπόρους παγκοσμίως που απέκλεισαν εντελώς τη χρήση ζώων στις παραστάσεις τους. Με αυτή τη συνειδητή απόφαση, η ομάδα ηγήθηκε στο παγκόσμιο καλλιτεχνικό κίνημα του «Νέου Τσίρκου» — γνωστό διεθνώς με τον γαλλικό όρο Nouveau Cirque. Αντικατέστησε το παλιό μοντέλο της θηριοδαμασίας με την απόλυτη ανάδειξη των ανθρώπινων δυνατοτήτων, στρέφοντας τους προβολείς αποκλειστικά στο θέατρο, το μπαλέτο, τη ζωντανή μουσική και την καθαρή ακροβατική.
Ο Guy Laliberté, νεαρός Καναδός από το Κεμπέκ, ταξίδεψε στα 18 του χρόνια στην Ευρώπη, κέρδιζε τα προς το ζην παίζοντας ακορντεόν στους δρόμους, έμαθε να καταπίνει φωτιές και να περπατά σε ξυλοπόδαρα. Επέστρεψε στον Καναδά με μια ιδέα που ακουγόταν τρελή: να δημιουργήσει ένα τσίρκο του Κεμπέκ που θα ταξίδευε τον κόσμο. Το 1984, με αφορμή τα 450 χρόνια από την ανακάλυψη του Καναδά από τον Ζακ Καρτιέ, παρουσίασε την πρότασή του και κατάφερε να πείσει τους διοργανωτές. Και το Cirque du Soleil δεν σταμάτησε έκτοτε.
Τότε, το 1984, 73 άνθρωποι εργάζονταν για το Cirque du Soleil. Σήμερα, η εταιρεία απασχολεί κοντά στους 4.000 εργαζόμενους παγκοσμίως, εκ των οποίων 1.200 καλλιτέχνες. Σε 40 χρόνια, πάνω από 400 εκατομμύρια θεατέςσε όλο τον κόσμο έχουν δει μια παραγωγή τους. Δεν είναι αριθμοί. Είναι η αποτύπωση ενός φαινομένου που άλλαξε για πάντα τον τρόπο που βλέπουμε το θέαμα.
Και μετά από πολλά χρόνια απουσίας, ο Ήλιος — Soleil — επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη.

Μια κινούμενη πολιτεία
Πριν μιλήσουμε για την παράσταση, οφείλουμε να σταθούμε στους ανθρώπους που την φέρνουν στη ζωή.
    •    100 επαγγελματίες από 25 διαφορετικές χώρες (καλλιτέχνες, τεχνικοί, μουσικοί, διευθυντές σκηνής).
    •    40+ χώρες έχει ήδη επισκεφθεί η περιοδεία του OVO, αλλάζοντας πόλη ή χώρα σχεδόν κάθε εβδομάδα.
    •    21 νταλίκες επιστρατεύτηκαν για να φτάσει ο εξοπλισμός στη Θεσσαλονίκη (ακροβατικές κατασκευές, κοστούμια, μέχρι και αυτόνομη κουζίνα).
Αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν σπίτι με την κλασική έννοια. Το σπίτι τους είναι η σκηνή, η επόμενη πόλη, η επόμενη παράσταση. Εργάζονται με αδιάκοπη αφοσίωση, με σώματα που αντέχουν εκεί που το μυαλό λέει «αρκετά» — και το κάνουν κάθε βράδυ, ξανά και ξανά, με την ίδια ακρίβεια και ένταση σαν να είναι η πρώτη φορά.
Το μυστικό που δεν βλέπεις από τη θέση σου
Το κοινό βγαίνει από μια παράσταση του Cirque du Soleil με μια εικόνα καρφωμένη στο μυαλό: σώματα που αψηφούν τη βαρύτητα, άλματα που δεν έπρεπε να είναι εφικτά, ακρίβεια που μοιάζει υπεράνθρωπη. Και η πρώτη σκέψη είναι αυτονόητη — αυτοί οι άνθρωποι πρέπει να προπονούνται ασταμάτητα.
Η αλήθεια είναι πιο ενδιαφέρουσα.
Οι performers του Cirque αντιμετωπίζουν σωματικές απαιτήσεις που ξεπερνούν κατά πολύ αυτές ενός συμβατικού αθλητή. Η μεγαλύτερη διαφορά βρίσκεται στον όγκο και τη διάρκεια: ενώ ένας αθλητής αγωνίζεται περιοδικά με ενδιάμεσες φάσεις ανάκαμψης, οι καλλιτέχνες του Cirque εκτελούν απαιτητικές ρουτύνες κάθε βράδυ, για χρόνια. Κατά μέσο όρο, το σόου πραγματοποιεί κοντά στις 480 παραστάσεις ετησίως, πράγμα που σημαίνει ότι πολλές ημέρες περιλαμβάνουν διπλές εμφανίσεις κάτω από εξουθενωτικούς ρυθμούς.
Αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι σε φάση εκμάθησης. Είναι ήδη φτασμένοι — το σώμα τους γνωρίζει τι πρέπει να κάνει. Το ερώτημα δεν είναι πώς θα το μάθουν, αλλά πώς θα συνεχίσουν να το κάνουν, απόψε και αύριο και την επόμενη εβδομάδα σε άλλη χώρα.
Γι’ αυτό, ο μεγαλύτερος χρόνος της ημέρας τους δεν πηγαίνει στην προπόνηση αλλά στη συντήρηση του σώματος, στον φυσιοθεραπευτή και στον θεραπευτή μασάζ. Οι αρθρώσεις των ακροβατών που δουλεύουν στον αέρα καταπονούνται σε μεγάλο βαθμό και συχνά εμφανίζονται αρκετά προβλήματα, όμως η φιλοσοφία της ομάδας είναι η συνεχής διαχείριση της λειτουργικότητάς τους, ώστε να αποδίδουν στο υψηλότερο επίπεδο.
Αυτό που βλέπεις στη σκηνή είναι η κορυφή. Κάτω από αυτήν υπάρχει ένα αόρατο οικοδόμημα από καθημερινή φροντίδα, συνεχή διαχείριση σώματος και αφοσίωση που δεν τελειώνει ποτέ με το τελευταίο χειροκρότημα.
OVO: Όταν ο μικρόκοσμος γίνεται σύμπαν
Το «OVO» — «αυγό» στα πορτογαλικά — μας μεταφέρει σε έναν φαντασμαγορικό μικρόκοσμο εμπνευσμένο από τη ζωή των εντόμων. Περισσότεροι από 50 ακροβάτες, μουσικοί και καλλιτέχνες ζωντανεύουν μια ιστορία γεμάστη χρώμα, ενέργεια και κίνηση.
Στην εισαγωγή της παράστασης δεσπόζει ένα τεράστιο αυγό στη μέση της σκηνής. Ξαφνικά, αυτό ξεφουσκώνει και από μέσα του ξεπηδούν οι ήρωες ακροβάτες και όλοι οι υπόλοιποι συντελεστές, ντυμένοι με τα κοστούμια των εντόμων.
Τα 800 κομμάτια κοστουμιών που ταξιδεύουν με την παραγωγή είναι πανέμορφα, εξαιρετικά λεπτομερή και απόλυτα εναρμονισμένα με την παράσταση, προσφέροντας πάρα πολλά στο τελικό οπτικό αποτέλεσμα. Έχουν κατασκευαστεί στο εργαστήριο του Cirque du Soleil στο Μόντρεαλ από περίπου 200 ανθρώπους και κάθε λεπτομέρεια, από τις κεραίες ως τα φτερά, συνδιαλέγεται ιδανικά με τα σκηνικά.
Η μουσική της παράστασης — γεμάτη ενέργεια, με έντονες επιρροές από τη βραζιλιάνικη samba και bossa nova, μπλεγμένες με funk και ηλεκτρονικούς ήχους — δεν είναι απλώς ένα χαλί. Εκτελείται εξολοκλήρου ζωντανά από μια επταμελή ορχήστρα, η οποία συμπληρώνει την αγωνία στατικά στις δύσκολες φιγούρες ή δίνει εκρηκτικό ρυθμό στη δράση. Από τον ήχο του ακορντεόν, του βιολιού και του τσέλο, μέχρι τα πνευστά (όπως το όμποε και το φλάουτο), τις κιθάρες, τα κρουστά και τα ζωντανά φωνητικά, η μπάντα βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση. Οι μουσικοί προσαρμόζουν live τις μελωδίες τους ανάλογα με την εξέλιξη των ακροβατικών στη σκηνή, αποτελώντας τη ραχοκοκαλιά πάνω στην οποία στηρίζεται κάθε ριψοκίνδυνο άλμα και κάθε ισορροπία.

Μια προσωπική επίγευση: Η δύναμη της μεταμόρφωσης
Παρακολουθώντας την τελευταία παράσταση του OVO στη Θεσσαλονίκη, αυτή την Κυριακή του Μαΐου, είναι σαφές ότι αυτό το σόου αγγίζει τον βαθύτερο πυρήνα του μυστηρίου που κουβαλάει διαχρονικά το τσίρκο. Είναι ένα μυσταγωγικό σύνολο ανθρώπων που καταφέρνει να συνδυάσει οργανικά τη θεατρικότητα, το μπαλέτο, τη μεταμόρφωση και την πειθαρχία.
Αυτοί οι καλλιτέχνες εκπέμπουν μια αύρα που σου προκαλεί καθαρό θαυμασμό. Είναι κάτι ιδιαίτερο για την εποχή μας, όπου η προσοχή μας συχνά εστιάζει στην επιφάνεια και στην εικόνα, κυρίως μέσα από τα social media. Εδώ, πίσω από το εντυπωσιακό θέαμα, υπάρχει ένα πραγματικό βάθος και μια ουσία που κερδίζει τον θεατή στην πράξη.
Το OVO ήταν ακριβώς αυτό που υπόσχεται ο τίτλος του: μια αρχή. Ένα αυγό που σπάει και μέσα του βρίσκεις έναν ολόκληρο κόσμο. Φεύγοντας από το γήπεδο, η σκέψη ήταν μία: Ευτυχώς που επέστρεψαν. Να μας έρθουν σύντομα ξανά.